Dış Ticarete Yön Verenler Derneği (DIŞYÖNDER) Başkanı Dr. Hakan Çınar, savaşların artık yalnızca askeri değil, aynı zamanda ekonomik bir mücadele alanı olduğunu vurgulayarak şu değerlendirmede bulundu: Orta Doğu’da yaşanan savaş başta petrol ve doğalgaz olmak üzere enerji fiyatlarında ciddi artışları beraberinde getirecek. Özellikle dünya petrol arzının yaklaşık %20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nın risk altına girmesi, fiyatların hızlı şekilde yükselmesine neden olacaktır. Enerji maliyetlerindeki bu artışın küresel enflasyonu yeniden yukarı yönlü baskılayacağı ve merkez bankalarının para politikalarını sıkı tutmaya devam edeceği öngörülebilir.

Küresel Ticaret ve Lojistik Ağları Baskı Altında

Savaş ortamı, uluslararası ticaretin en kritik unsurlarından biri olan lojistik süreçleri doğrudan etkilemekte. Deniz taşımacılığı rotalarında yaşanabilecek aksaklıklar, navlun ve sigorta maliyetlerinde ciddi artışlara yol açacaktır. Pandemi döneminde yaşanan benzer gelişmelerin tekrar etmesi durumunda, taşımacılık maliyetlerinin katlanarak artması ve teslim sürelerinin uzaması kaçınılmaz olacaktır. Savaş dönemlerinde yatırımcıların risk iştahı düşmekte, güvenli liman olarak görülen varlıklara yönelim artmaktadır. Bu süreçte altın ve dolar gibi araçlarda yükseliş gözlemlenirken, gelişmekte olan ülkelerin para birimleri ve borsaları üzerinde baskı oluşmaktadır. Türkiye açısından savaşın ekonomik etkileri hem riskler hem de fırsatlar barındırmakta. Artan enerji ithalat maliyetleri ve cari açık, yükselen enflasyon, kur ve finansman baskısı artacaktır.

İhracatçılarımızın Tedbirli Olması Gerekiyor

Petrol fiyatının artışı ile ithalat maliyetlerimizin yükseleceği kesin. Yanı sıra ihracatımız ve ihracatçılarımız da bu durumdan olumsuz etkilenecektir. Enerji maliyetinin artması ile birlikte maliyetlerin daha da yükseleceği bir ortamın bizi beklediğini söyleyebilirim. İhracat maliyetlerinde navlunun artışı, sigorta maliyetlerinin artması ve teslim sürelerinin uzaması ile birlikte rekabet gücümüz zayıflayacaktır.

Özellikle kimya, plastik ve enerji yoğun sektörlerimiz daha fazla etkilenecektir. Avrupa Birliği’nde yaşanacak olası bir resesyonun ihracatımız üzerindeki etkileri daha fazla hissedilecektir diye düşünüyorum. Ancak savaşın uzun sürmemesi ve kısa sürede sonuçlanması mümkün olursa etkiler çok fazla sürmeyecektir. Hepimizin temennisi de zaten biran önce sonuçlanması yönündedir, aksi bir durum Türkiye’nin enflasyon ile mücadelesi başta olmak üzere ihracata ve ekonomiye önemli zararlar verecektir.

Yeni Ekonomik Düzen Şekilleniyor

Dr. Hakan Çınar, değerlendirmesini şu sözlerle tamamladı:

“Bugün dünyada savaşlar sadece cephede değil, ekonomide de kazanılıyor. Enerjiyi kontrol eden, lojistiği yöneten ve üretimi sürdüren ülkeler, yeni dönemin kazananları olacak. Türkiye’nin bu süreçte doğru konumlanması, riskleri fırsata çevirmesi açısından kritik önem taşımaktadır.” Küresel savaş senaryoları, ekonomide kısa vadede ciddi şoklar yaratırken, uzun vadede yeni ticaret dengeleri ve güç merkezleri oluşturmaktadır. Bu süreçte ülkelerin ekonomik dayanıklılığı, stratejik planlama kabiliyeti ve üretim gücü belirleyici olacaktır.

Küresel Ekonomide Savaş Dönemi Başlıyor yazısı ilk önce 7 EYLÜL GAZETESİ üzerinde ortaya çıktı.

Ekonomiye ilişkin düzenlemeler içeren Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Genel Kurulu’nda kabul edildi.

Yasayla Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun’da yapılan değişikliğe göre, kambiyo, nukut, esham ve tahvilat alım satımı ve kıymetli madenler ve kıymetli taşlarla bunlardan mamul veya bunları muhtevi her nevi eşya ve kıymetlerin alım satımı, kıymetli madenlerin rafinajı ile tüm bu eşya ve kıymetlerin, ticari senetlerin ve tediyeyi temine yarayan her türlü vasıta ve vesikaların memleketten ihracı veya memlekete ithalinin tanzim ve tahdidine ve Türk parasının kıymetinin korunması için kararlar alınmasında Cumhurbaşkanı yetkili olacak.

Söz konusu tüm eşya ve kıymetlerin izinsiz olarak yurttan çıkarılması veya yurda sokulması mahiyetinde ise Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu hükümlerine göre suç veya kabahat oluşturmadığı takdirde kişi, eşya ve kıymetlerin rayiç bedelinin yarısından iki katına kadar idari para cezasıyla cezalandırılacak; bu fiilin teşebbüs aşamasında kalması halinde verilecek ceza yarı oranında indirilecek.

Faaliyet izni veya yetki belgesi alınması zorunlu olan konularda, gerekli izin veya belgeyi almaksızın yetkisiz şekilde faaliyette bulunanlar, 50 bin liradan 250 bin liraya kadar idari para cezasıyla cezalandırılacak ve yetkisiz faaliyetin gerçekleştirildiği iş yerindeki tüm faaliyetler bir ay süreyle durdurulacak. Yetkisiz faaliyetin, idari para cezasına ilişkin idari yaptırım kararının kesinleştiği tarihi izleyen 5 yıl içinde tekerrürü halinde, idari para cezası üst sınırdan uygulanacak. Yetkisiz faaliyette bulunanların ilan ve reklamlarından veya yaptıkları işin mahiyetinden söz konusu iş yerini, sadece faaliyet izni veya yetki verilmesi gereken faaliyet konularında iştigal etmek maksadıyla açtıkları veya işlettikleri anlaşılıyorsa, söz konusu iş yerindeki tüm faaliyetler sürekli olarak durdurulacak ve idari para cezası üst sınırdan uygulanacak. Durdurma işlemleri, Hazine ve Maliye Bakanlığının talebi üzerine valiliklerce yerine getirilecek.

Hükmolunacak idari para cezasına, kabahat tarihi ile tahsil tarihi arasındaki süreler için Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’a göre tespit edilen gecikme zammı oranında, para cezasıyla birlikte tahsil olunmak üzere gecikme faizi uygulanacak.

Hükümde yer alan kabahatlerin, aynı kabahate ilişkin idari yaptırım kararının kesinleştiği tarihi izleyen 5 yıl içinde tekerrürü halinde verilecek cezalar iki kat uygulanacak.

Faaliyet izinlerine yönelik ücret tarifeleri

Kanunla, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı doğrultusunda söz konusu Kanun’da değişiklik yapılıyor. Hazine ve Maliye Bakanlığından izin alınması zorunlu olan faaliyetlerin sıralandığı hükme göre, ticari amaçlı döviz alım satımına ilişkin, Borsa İstanbul Anonim Şirketi Kıymetli Madenler Piyasasında üye olarak, kıymetli maden rafinajı konusunda ve Bakanlar Kurulu Kararı ile katılınması kararlaştırılan Kimberley Süreci Sertifika Sistemi kapsamında faaliyette bulunmak için Bakanlıktan izin alınması zorunlu olacak.

Kanunla mevzuat kapsamında izin verilen anonim şirketlerin belirlenen ekonomik amaç ve konulara aykırı faaliyette bulunduğunun tespiti halinde izinlerini iptal etmeye ve ticari amaçlı döviz alım satımında bulunan şirketler için faaliyet yürütülen il ve ilçelerin büyüklüğü, nüfusu, ticaret ve turizm hacmi gibi ölçütler dikkate alınarak faaliyet bölgeleri belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkili olacak.

Ticari amaçlı döviz alım satımında bulunmak üzere Kanun kapsamında faaliyet iznine tabi anonim şirketlerine yönelik ücret tarifesi ile Borsa İstanbul Anonim Şirketi Kıymetli Madenler Piyasası’nda üye olarak kıymetli madenlere ilişkin faaliyet göstermek üzere verilecek faaliyet izinleri ve kıymetli maden rafinaj faaliyetlerinde bulunmak üzere verilecek faaliyet izinlerine yönelik ücret tarifeleri hüküm altına alınıyor.

Ticari amaçlı döviz alım satımında bulunmak, Borsa İstanbul Anonim Şirketi Kıymetli Madenler Piyasası’nda üye olarak faaliyette bulunmak ve kıymetli maden rafinaj faaliyetlerinde bulunmak için belirtilen anonim şirketlerin paylarının devri izinlerinde ilgili tarifelerde belirtilen ücret, devralınacak pay oranı nispetinde ayrı ayrı alınacak. Pay devri izninde bulunan anonim şirketin, bu düzenlemede belirtilen birden fazla faaliyet iznine sahip olması durumunda her bir faaliyet iznine ilişkin olarak ilgili tarifede belirtilen ücret, devralınacak pay oranı nispetinde ayrıca alınacak. Devre konu payların veraset yoluyla intikal etmesi veya pay devrinin bir mahkeme kararından kaynaklanması ya da payları devralacak kişinin mevcut pay sahibi kişinin eşi, altsoyu, üstsoyu veya kardeşi olması durumunda ücret alınmayacak.

Bu hüküm kapsamında tahsil edilecek ücretler vergi dairelerine yatırılacak. Ücret tutarları, her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında takvim yılı başından geçerli olmak üzere artırılarak alınacak. Düzenleme kapsamında ücret tarifelerinde belirlenen ücretlerin tahsilinde Hazine ve Maliye Bakanlığına yapılan ilk başvuru tarihi itibarıyla geçerli olan ücret dikkate alınacak. Cumhurbaşkanı, ücret tarifelerindeki tutarları iki katına kadar artırmaya ve yarısına kadar indirmeye yetkili olacak.

GİB taşra teşkilatı personeline yönelik fazla mesai düzenlemesi

Vergi Usul Kanunu’nda yapılan değişikliğe göre, yoklama fişinin elektronik yoklama fişi kapsamında, koordinat bazlı konum bilgisini ve yoklama yapılan yere ilişkin fotoğrafları içerecek şekilde elektronik ortamda tanzim edildiği durumlarda, polis, jandarma, muhtar veya ihtiyar meclisi üyelerinin imzası aranmayacak.

Kanuna göre, Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) taşra teşkilatı kadro veya pozisyonlarında bulunan memur ve sözleşmeli personelden icra, tahsilat, yoklama ile yaygın ve yoğun vergi denetimi işlemlerini fiilen daire dışında yapmakla görevlendirilen ve bu görevleri nedeniyle normal mesai saatleri dışında fiilen çalışanlara, bu şekilde çalıştıkları her bir saat için ödenecek fazla çalışma ücretinin belirlenmesinde esas alınan 160 gösterge rakamı 300’e yükseltilecek. Ayrıca her bir personel için ödenebilecek fazla çalışma ücreti ayda 50 saati, fazla çalışma ücreti ödenebilecek personel sayısı ise Gelir İdaresi Başkanlığı taşra teşkilatı kadro ve pozisyonlarında bulunan toplam memur ve sözleşmeli personel sayısının yüzde 20 yerine yüzde 40’ını geçemeyecek. Bu hüküm, düzenlemenin yayımını izleyen ayın başında yürürlüğe girecek.

Katma Değer Vergisi Kanunu’nda yapılan değişikliğe göre, Milli Savunma Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Savunma Sanayii Başkanlığı ve Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığının münhasıran milli savunma ve iç güvenlik ihtiyaçları için alacakları ve bu amaçla kullanacakları hafif ticari taşıtlar, kamyon, kamyonet, kamyonet grubunda bulunan arazi taşıtları ve motosikletlerin teslimi KDV’den istisna olacak.

Vakıflar Genel Müdürlüğü bünyesindeki vakıflar ve bu kurum tarafından yönetilen mazbut vakıfların mülkiyetindeki taşınmazların satışına yönelik devir ve teslimler de KDV’den istisna tutulacak.

Özel Tüketim Vergisi Kanunu’na ekli 1 sayılı listede yer alan, aralarında akaryakıt ve doğal gaz türlerinin bulunduğu malların ithalinde hesaplanıp teminata bağlanan Özel Tüketim Vergisi (ÖTV), KDV matrahına dahil edilecek. Bu hüküm, düzenlemenin yayımını izleyen ayın başında yürürlüğe girecek.

Organize Sanayi Bölgesi tüzel kişiliğinin, Organize Sanayi Bölge​​​​​​​leri Kanunu’nun uygulanmasıyla ilgili işlemlerde her türlü vergi, resim ve harçtan muaf tutulmasına yönelik hükme yapılan eklemeye göre, bu muafiyetin, Gider Vergileri Kanunu uyarınca ödenecek banka ve sigorta muameleleri vergisine şümulü olmayacak.

Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nda yapılan değişikliğe göre, konusu suç teşkil etmemek kaydıyla, Kanun hükümleri uyarınca imzalanan toplu sözleşmeler ve Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararlarındaki usul ve esaslara aykırı olarak 31 Mayıs 2025’e kadar kamu görevlilerine giyim yardımı, kıyafet yardımı, koruyucu giyim yardımı, koruyucu giyim malzemesi, koruyucu donanım malzemesi ​​​​​​​yardımı yapan kamu kurum ve kuruluşlarının yetkili veya görevli olan sorumluları hakkında idari veya mali takibat ve yargılama yapılamayacak, başlamış olanlar işlemden kaldırılacak.

Ekonomiye ilişkin düzenlemeler içeren teklif Meclis’ten geçti yazısı ilk önce 7 EYLÜL GAZETESİ üzerinde ortaya çıktı.

Merkez Bankası’nın faiz artırımı sonrası yükselen mevduat faizleri, temmuzda beklenen faiz indirimi ve yeni düzenlemelerle birlikte düşüş trendine girebilir. Son olarak, mevduat ve yatırım fonlarına uygulanan stopaj oranları artırıldı. Uzmanlara göre, bankaların TL’ye geçiş oranlarındaki değişiklik ve fonlama maliyetlerinin düşmesi, mevduat faizlerinde önemli bir gerilemeye yol açabilir. Artan stopaj ise yatırımcıları döviz ve altın gibi alternatif araçlara yönlendirebilir.

Merkez Bankası’nın 20 Mart’tan sonra politika faizini yeniden artırmasıyla birlikte bankalar da mevduat faizlerinde güncellemelere gitti. Pek çok banka halihazırda mevduat sahiplerine %50 civarında faiz sunuyor. Bazı bankalar bu oranı %53’e kadar çıkarırken, son haftalarda mevduat faizlerinde birkaç puanlık düşüşler de dikkat çekti.

FON VE MEVDUAT HESAPLARDA STOPAJ YÜKSELTİLDİ 

Resmi Gazete’de yayımlanan karara göre, mevduat hesaplar ile fonlara uygulanan stopaj oranlarında değişikliğe gidildi. Buna göre yatırım fonlarında stopaj oranı %15’ten %17.5’e çıkarken, mevduatlarda ise 6 aya kadar olan vadeli mevduatlarda stopaj oranı %15’ten %17.5’e, 1 yıla kadar vadeli hesaplarda oran %12’den %15’e yükseldi. 1 yıldan uzun vadeli olan mevduat hesapları için uygulanan %10 stopaj oranında değişikliğe gidilmedi.

MERKEZ BANKASI’NDAN FAİZ İNDİRİMİ BEKLENİYOR

Öte yandan Merkez Bankası’nın 24 Temmuz tarihindeki toplantısından faiz indirimi kararı bekleniyor. Piyasalarda 250-350 baz puan civarında bir faiz indirimine gidileceği öngörülüyor.

Merkez Bankası’nın faiz indirimine gitmesi durumunda mevduat faizlerinde düşüşler hızlanacak mı? Faizlerde temmuz sonrası beklenti ne? Stopaj artışının mevduat getirilerine etkisi ne olur? Konuyla ilgili tüm merak edilenleri milliyet.com.tr’ye değerlendiren 3. Göz Danışmanlık Kurucusu Hikmet Baydar şu ifadeleri kullandı:

“Merkez Bankası’nın faiz indirimi konusunda biraz daha aceleci davranması lazım. En son yapılan faiz artırımı geri alınmalıdır. En azından faizler %42.5’e indirilmeli. Piyasanın beklentisi 250 baz puanlık indirim olsa da 2 ay içerisinde toplam 500 baz puanlık indirim yapılması lazım. Bence faizlerin %41 seviyelerine kadar düşmesi lazım. Yüksek faizden dolayı sanayi sektörü üzerindeki faiz yükü fazla. En azından 250 baz puan üzeri faiz indirimi gerekli.

‘MEVDUATTA ÖNEMLİ FAİZ DÜŞÜŞÜNE YOL AÇABİLİR’

Merkez Bankası bazı kararlar aldı. Mevduat bankalarının TL’ye geçiş oranı %60’tan %40’a indirildi. Katılım bankalarının TL’ye geçiş oranı %45’ten %25’e düşürüldü. Bu karar bankaların oranları tutturmak için yüksek faizle TL toplama ihtiyacını ortadan kaldırmış oluyor. Merkez Bankası’nın faiz kararının dışında alınan bu karar bile bankaların TL mevduata verdiği faizde daha rahat davranmalarına yol açacağı için mevduatta önemli bir faiz düşüşüne yol açabilir. Bankalar bu nedenle hızlı bir şekilde mevduat faizlerini aşağı çekebilirler.

‘TCMB’NİN FAİZİ AŞAĞI ÇEKMESİ BANKALARIN İŞİNİ KOLAYLAŞTIRACAK’

Bununla birlikte Merkez Bankası’nın fonlama faizini aşağı çekmesi bankaların işini biraz daha kolaylaştıracaktır. Fonlama maliyeti düşen bankalar piyasaya göre biraz daha düşük faizlerle mevduat toplamaya başlayacaklardır. 

STOPAJ ARTIŞININ MEVDUATLARA ETKİSİ NE OLUR?

Mevduat ve fonlara getirilen stopaj sonuçta mevduat ve fon sahibinin daha az gelir elde etmesine yol açıyor. Aradaki farkı devlet almış oluyor. Fon ve mevduat yatırımcıları net getiriye bakacaktır. Net getiri tatmin edici olmazsa başka alternatif yatırım araçlarına geçilebilir. Döviz, altın gibi stopajsız olan başka enstrümanlara yönelme riski de artıyor. Kurda yukarı yönlü baskı olursa bu para döviz ve yastık altı altına gitme riski de taşıyor. O yüzden stopajların artırılması vergi gelirlerini artıracak gibi görünse de mevduat büyüklüklerini düşürebilir. Bu durum toplam vergi gelirlerinde bile düşüşe yol açabilir.

‘MEVDUAT GELİRLERİNDE STOPAJ ARTIŞI KADAR AZALMA OLACAK’

1 milyon TL’yi aylık mevduata bağlayan bir kişinin faiz gelirine uygulanacak stopaj nedeniyle ek stopaj kadar getiride azalma olacaktır. Daha önceki stopaja göre daha az net getiri alacak.”

Dikkat çeken faiz tahmini! Yatırımcının sonraki adımı ne olmalı? yazısı ilk önce 7 EYLÜL GAZETESİ üzerinde ortaya çıktı.

6’lı masanın cumhurbaşkanı adayının tek bir politikası olacağına değinen Babacan, “6’lı masanın tek tarım, ekonomi ve dış politikası olacak. İyi çalışmamız, iyi hazırlanmamız gerekiyor. Bizim üzerinde karar kıldığımız cumhurbaşkanı adayı Türkiye’nin 13’üncü Cumhurbaşkanı olacak bundan eminiz” dedi.

Babacan: Tek alternatif 6’lı masanın beraber yaptığı çalışmalardır yazısı ilk önce 7 EYLÜL GAZETESİ üzerinde ortaya çıktı.

‘GEÇEN YIL, SON 50 YILIN BÜYÜMESİNİ BAŞARDIK’

Yılmaz, hem gelir tarafından, hem harcama tarafından devletlerin bütçe açıklarının artığını, borçlanmaların yükseldiğini ifade ederek, şunları söyledi:

“Tüm dünyaya baktığınızda böyle bir durum var. Türkiye’ye baktığımızda ise çok şükür bütçemizin de kamu borç stokumuzun da iyi bir noktada olduğunu ifade edebilirim. Avrupa’ya baktığınızda kamu borçlarının milli gelire oranı yüzde 90 civarında, bazı ülkelerde yüzde 100’ün üzerinde, gelişmekte olan ülkelerin kamu borç stokunun gelire oranı yüzde 60’ların üzerinde. Türkiye’nin kamu borç oranı ise geçen yıl yüzde 40 civarındaydı. Bu yıl biraz daha düşmesini bekliyoruz. Yüzde 35-36’lara kadar gerilemesini bekliyoruz. Yine bütçe açıklarına baktığınız zaman dünyada birçok ülkede yüzde 6-7-8 bütçe açığı verilirken geçen yıl bizim bütçe açığımızın mili gelire oranı yüzde 2,6 oldu. Bu yıl beklentimiz yüzde 3,4 gerçekleşmesi. Gelecek yıl öngördüğümüz yine yüzde 3,5 civarında. Dolayısıyla tüm bu olumsuzluklara rağmen bütçe performansımız ve kamu borcunun milli gelire oranıyla Türkiye gerçekten çok iyi durumda. AK Parti hükümetinin başından beri en fazla dikkat ettiği hususlardan biri bütçe disiplini olmuştur. Bu kadar sıkıntıya rağmen bunları başardık. Enerjiye geçen yıl ve bu yıl olmak üzere çok ciddi kaynaklar ayırdık. Geçen yıl doğal gaz faturasının yüzde 75’i bu yıl yüzde 80’i kamu kaynakları ve bütçe kaynaklarıyla finanse ettik. Bunu nasıl başardı Türkiye? Bunu büyüyerek başardı. Dünyanın küçüldüğü dönemlerde 2020 yılında Türkiye ekonomisi büyümeyi başardı. Geçen yıl son 50 yılın büyümesini başardık. Yüzde 11’in üzerinde çift haneli bir büyüme gerçekleştirdik. Bu yıl da yine yüzde 5 civarında büyüme bekliyoruz. Büyüme olduğu zaman bu tüm toplumsal kesimlere yansıdığı gibi, istihdama yansıdığı gibi, kamu gelirlerini de artırıyor. Dengelerimizi bu şekilde korumuş oluyoruz. Büyüyen Türkiye milyonlarca istihdam ürettiği gibi ihracatını 250 milyar dolar seviyesine çıkardığı gibi turizm gelirlerini 40 milyar dolara çıkardığı gibi kamu dengeleri açısından da daha avantajlı bir konuma yükseliyor. Bu da Sayın Cumhurbaşkanımızın ortaya koyduğu büyüme odaklı stratejinin ne kadar anlamlı olduğunu gösteriyor.”

Plan ve Bütçe Komisyonu Başkanı Yılmaz: Türkiye gerçekten çok iyi durumda yazısı ilk önce 7 EYLÜL GAZETESİ üzerinde ortaya çıktı.